Chińska wyprawa na niewidoczną z Ziemi stronę Księżyca to jedno z największych osiągnięć w dziedzinie eksploracji kosmosu dokonanych przez Państwo Środka. Od misji załogowych amerykańskiego programu Apollo minęło już prawie pół wieku i choć przez ten czas dowiedzieliśmy się bardzo dużo na temat naszego naturalnego satelity, tak wielu rzeczy dalej nie wiemy. Teraz mamy szansę znaleźć odpowiedzi na przynajmniej niektóre z tych pytań, a samo lądowanie ponownie zwróciło oczy ludzi w stronę Księżyca.

W tym wątku będziemy na bieżąco informować o postępach misji lądownika Chang’e 4 i łazika Yutu 2, a także udostępniać cały czas nadsyłane zdjęcia oraz nagrania od obu pojazdów.

Pierwsza księżycowa roślina – 13 stycznia

Wykiełkowało jedno z nasion bawełny na pokładzie lądownika Chang‚e 4, skryte w szczelnie zamkniętym pojemniku. Jest to pierwszy przypadek w historii eksploracji Księżyca, kiedy rozwinęła się na nim roślina. Przesłane zdjęcia pokazują łodyżki wychodzące z jednego z nasion, ale pozostałe dalej chowają się w cienkiej warstwie gleby. Niestety eksperyment na tym się już zakończył – żadne życie na pokładzie lądownika nie przetrwa rozpoczynającej się właśnie księżycowej nocy.

Profesor Xie Gengxin, autor tego biologicznego eksperymentu, jest niemniej zadowolony z  tego fizycznie małego, ale równocześnie ogromnego sukcesu. Mała łodyżka dla rośliny, duże nadzieje dla całej ludzkości.

Kiełkujące nasiono bawełny skryte w lądowniku Chang’e 4, źródło: Chongqing University

Postęp misji, zdjęcia i nagrania – 13 stycznia

Od historycznego lądowania chińskiego statku Chang’e 4 po niewidocznej stronie Księżyca minęło już 11 dni i jak słyszymy z oficjalnych komunikatów, misja postępuje zgodnie z planem. Niedługo po tym, jak lądownik osadził swoje podwozie w luźnej wierzchniej warstwie regolitu, na powierzchnię zjechał łazik Yutu-2, zwany również Jadeitowym Królikiem, który rozpoczął eksplorację krateru Von Kármána. Po niewielkim oddaleniu się od macierzystego statku pojazd 6 stycznia zapadł w drzemkę, aby uniknąć przegrzania ze strony Słońca. Temperatura, według Chińskiej Akademii Nauk, sięgała wtedy aż 100 stopni Celsjusza. 10 stycznia łazik przebudził się ze snu i powrócił do badania swojego otoczenia, a sztuka ta nie udało się jego poprzednikowi.

Trasa pokonana przez łazik Yutu-2 do 11 stycznia 2019, źródło: CGTN
Łazik Yutu-2 widziany przez kamerę TCAM lądownika Chang’e 4, źródło: CNSA / CLEP
Lądownik Chang’e 4 widziany przez kamerę PCAM łazika Yutu-2, źródło: CNSA / CLEP

Lądownik wykonał również serie zdjęć swojego otoczenia, z których złożono taką piękną panoramę [zdjęcie w pełnej rozdzielczości widoczne po kliknięciu]:

Zdjęcie panoramiczne z lądownika Chang’e 4. Na południe od statku widać łazik Yutu-2, źródło: CNSA / CLEP

Chińska Narodowa Agencja Kosmiczna udostępniła także kilka nagrań przesłanych przez Chang’e 4, w tym te z lądowania:

Na poniższym nagraniu łazik Yutu-2 kręci się naprzeciw macierzystego statku:

Łazik Yutu-2 zjeżdża z lądownika na powierzchnię Księżyca:

Pierwsze zdjęcia z niewidocznej strony Księżyca

Pierwsze zdjęcia nadesłane przez lądownik ukazują Księżyc w pomarańczowej barwie. Nie widać już tego na późniejszych materiałach. Wynika to z większej wrażliwości kamery na jasne spektrum koloru czerwonego niż w przypadku zielonego i niebieskiego. Dodatkowo zdjęcia opublikowano najpewniej od razu po otrzymaniu i nie dokonano prostej korekty, która nadałby poprawną szarą barwę powierzchni Księżyca.

Łazik Yutu-2 wyrusza w nieznane, źrodło: CNSA/CLEP
Pierwsze zdjęcie nadesłane przez lądownik Chang’e 4, źródło: CNSA/CLEP

Ambitna misja Chang’e 4

Wyprawa na niewidoczną z Ziemi stronę Księżyca jest zwieńczeniem drugiej fazy chińskiego programu Chang’e. Jest to jednocześnie druga bezzałogowa misja Państwa Środka na powierzchnię Srebrnego Globu. Zarówno lądownik, jak i łazik są technologicznymi następcami swoich poprzedników z misji Chang’e 3, ale nie różnią się od nich zbyt wiele. Pojazdy wyposażone są w instrumenty przeznaczone do badań geofizycznych jak np. zaawansowany analizator atomów ASAN. Komunikację z Ziemią zapewnia satelita Queqiao zawieszony w punkcie libracyjnym L2, którego udana misja jest sama w sobie dużym sukcesem chińskiego programu kosmicznego.

Chiński lądownik wyląduje po ciemnej stronie Księżyca

Na miejsce lądowania wybrany został krater Von Kármán położony w basenie Bieguna Południowego – Aitken, największego basenu uderzeniowego w całym Układzie Słonecznym o średnicy liczącej 2500 kilometrów. Jest to najstarszy i najgłębszy obszar na Księżycu, gdzie według naszych najlepszych informacji występują duże ilości lodu wodnego. Celem misji jest zbadanie krateru, występujących tam formacji geologicznych, zasobów, a także oddziaływania wiatru słonecznego na regolit. Dodatkowo w trzewiach lądownika znajduje się kontener z nasionami bawełny, ziemniaków, rzodkiewnika i rzepaku oraz jajeczkami jedwabnika, które zostaną użyte w badaniu zamkniętego ekosystemu.

Lądownik Chang’e 4 wyruszył w kosmos na pokładzie rakiety Long March 3B 7 grudnia 2018 roku o godzinie 19:23 CET. Start odbył się z chińskiego kosmodromu Xichang. Następnie 12 grudnia dotarł on na orbitę okołoksiężycową o peryselenium 100 kilometrów i aposelenium 400 kilometrów, gdzie zaczął obniżać swoją wysokość względem powierzchni Księżyca. 3 stycznia 2019 roku o godzinie 03:26 CET podjęta została udana próba lądowania, która trwała 12 minut, w kraterze Von Kármán. Współrzędne miejsca lądowania to 45.47084 stopnie na południe i 177.60563 na wschód. Pierwsze nadesłane zdjęcia ze względu na nadwrażliwość kamery na kolor czerwony ukazują Księżyc w pomarańczowej barwie.