Aktualności z niewidocznej strony Księżyca, czyli misja Chang’e 4 [galeria i wideo]

Chińska wyprawa na niewidoczną z Ziemi stronę Księżyca to jedno z największych osiągnięć w dziedzinie eksploracji kosmosu dokonanych przez Państwo Środka. Od misji załogowych amerykańskiego programu Apollo minęło już prawie pół wieku i choć przez ten czas dowiedzieliśmy się bardzo dużo na temat naszego naturalnego satelity, tak wielu rzeczy dalej nie wiemy. Teraz mamy szansę znaleźć odpowiedzi na przynajmniej niektóre z tych pytań, a samo lądowanie ponownie zwróciło oczy ludzi w stronę Księżyca.

W tym wątku będziemy na bieżąco informować o postępach misji lądownika Chang’e 4 (嫦娥四号) i łazika Yutu-2 (玉兔二), a także udostępniać cały czas nadsyłane zdjęcia oraz nagrania od obu pojazdów.

Udostępniono pierwsze dane naukowe z misji – 10 stycznia 2020

Zgodnie z zapowiedzią równy po roku po lądowaniu misji Chang’e 4 Chiny podzieliły się zestawem danych zebranych przez sondy na biegunie południowym Księżyca. Opublikowano łącznie 30 gigabajtów danych pochodzących z 5 instrumentów, w tym dwóch z lądownika i trzech z łazika Yutu-2. Dane dostępne są na dedykowanej stronie http://moon.bao.ac.cn/pubMsg/detail-CE4EN.jsp. Naukowcy z całego świata mają teraz możliwość zbadania odkryć chińskiej misji.

Oficjalne zdjęcia tajemniczej substancji – 10 listopada 2019

Pod koniec lipca łazik Yutu-2 natknął się na krater wypełniony materiałem o wyróżniającej się barwie i połysku. Kolejnego księżycowego dnia robot skupił swoje instrumenty na dokładnym przebadaniu niezidentyfikowanej substancji, w czym pomocny okazał się spektrometr VNIS. Chińscy badacze poinformowali, że przypomina ona żel i ma nietypowy kolor. Przez długi czas nie publikowano żadnych oficjalnych zdjęć substancji, ale w październiku nadeszła wreszcie ta chwila. Na udostępnionych zdjęciach widać wyraźnie malutkie grudki, które są bardzo podobne do tych odkrytych przez misję Apollo 17, które okazały się stopionym szkliwem.

Zdjęcie substancji zrobione przez Yutu-2, źródło: CNSA
Przetworzone zdjęcie na którym wyraźnie widać grudki szkliwa, źródło: Daniel Moriarty (NASA GSFC), CNSA

Dłużej niż radziecki Łunochod 2 – 4 listopada

11 dzień misji Chang’e 4 po niewidocznej stronie Księżyca dobiegł końca. Lądownik i łazik wyłączyły swoje systemy, a ostatnie przesłane dane wskazują, że obie sondy sprawują się poprawnie. Podczas mijającego dnia Yutu-2 wykonał wiele badań księżycowego gruntu i przejechał 28,85 metra, co na szczęście rozwiewa podejrzenia o problemach z pojazdem, które narosły wcześniejszego dnia. Wtedy niewielki łazik pokonał zaledwie 5,1 metra. 

Obecnie łazik oddalił się na odległość 218,11 metrów do lądownika i zmierza się w kierunku północno-wschodnim. Całkowity dystans pokonany dotychczas przez Yutu-2 w kraterze Von Kármána wynosi 318,62 metrów. Jego misja na powierzchni trwa już ponad 11 miesięcy, co czyni z niego czasowego rekordzistę spośród wszystkich łazików, które zostały wysłane na powierzchnię Srebrnego Globu. Radziecki Łunochod 2 spadł na drugie miejsce, ale jego pozycja w kontekście przejechanego dystansu – 39 kilometrów — jest raczej dla chińskiego łazika nie do zdobycia.

Ślady po kołach łazika, które zostaną na Księżycu bardzo długo, źródło: CNSA/CLEP
Niknący w oddali lądownik, źródło: CNSA/CLEP

10 dzień misji dobiega końca – 15 października

Łazik i lądownik przygotowują się obecnie do dwutygodniowego okresu hibernacji, który pozwoli im przetrwać chłodną księżycową noc. Podczas 10 dnia na Księżycu łazik Yutu-2 pokonał zaledwie 5,1 metra, a łączny dystans przebyty podczas misji wynosi już 289 m. Pojazd oddala się na wschód od Statio Tianhe, jak oficjalnie nazywane jest miejsce lądowania lądownika Chang’e 4.

Niewielki krater uderzeniowy mijany przez łazik Yutu-2, źródło: CNSA/CLEP

Koniec ósmego dnia misji – 7 sierpnia

Ósmy dzień misji łazika Yutu-2 i lądownika Chang’e 4 na powierzchni Księżyca dobiegł końca. Obie sondy przeszły już w stan uśpienia, aby przetrwać chłodną dwutygodniową noc. Kiedy nad kraterem Von Kármána ponownie wzejdzie Słoń